Mã QR là gì? Cấu tạo, cách hoạt động và ứng dụng thực tế
Đăng ngày · 4 phút đọc
Tìm hiểu mã QR là gì, mã QR chứa được bao nhiêu dữ liệu, vì sao bị che một phần vẫn quét được và những cách dùng mã QR phổ biến nhất hiện nay.
Mã QR có mặt ở khắp nơi: trên hoá đơn, menu quán cà phê, bao bì sản phẩm, vé tàu và cả màn hình thanh toán. Nhưng mã QR thực chất là gì, chứa được bao nhiêu thông tin và vì sao bị bẩn một góc vẫn quét được? Bài viết này giải thích ngắn gọn, dễ hiểu và đủ để bạn tự tạo một mã QR dùng được ngay.
Mã QR là gì?
QR là viết tắt của Quick Response (phản hồi nhanh). Đây là một loại mã vạch hai chiều do Masahiro Hara và công ty Denso Wave (thuộc tập đoàn Toyota, Nhật Bản) phát minh năm 1994 để theo dõi linh kiện ô tô trong nhà máy. Khác với mã vạch một chiều chỉ đọc theo chiều ngang, mã QR lưu dữ liệu theo cả chiều ngang lẫn chiều dọc nên chứa được nhiều thông tin hơn hẳn trên cùng một diện tích.
Ngày nay mã QR là chuẩn quốc tế (ISO/IEC 18004) và miễn phí bản quyền: ai cũng có thể tạo và đọc mã QR mà không phải trả phí.
Cấu tạo của một mã QR
Nhìn kỹ một mã QR, bạn sẽ thấy các phần có nhiệm vụ riêng:
- Ba ô vuông lớn ở các góc (finder pattern): giúp camera nhận ra đây là mã QR và xác định hướng, dù bạn cầm điện thoại nghiêng hay ngược.
- Ô vuông nhỏ căn chỉnh (alignment pattern): giúp đọc đúng khi mã bị cong hoặc chụp xiên.
- Đường định thời (timing pattern): hàng ô đen trắng xen kẽ giúp máy đếm đúng số ô.
- Vùng dữ liệu: phần còn lại chứa nội dung và dữ liệu sửa lỗi.
- Vùng trống xung quanh (quiet zone): lề trắng tối thiểu rộng 4 ô, giúp tách mã khỏi hình nền.
Mã QR chứa được bao nhiêu dữ liệu?
Mã QR có 40 phiên bản (version). Phiên bản 1 nhỏ nhất gồm 21 × 21 ô, phiên bản 40 lớn nhất gồm 177 × 177 ô. Ở mức sửa lỗi thấp nhất, phiên bản 40 chứa tối đa:
| Loại dữ liệu | Dung lượng tối đa |
|---|---|
| Chỉ chữ số | 7.089 ký tự |
| Chữ và số (chữ hoa) | 4.296 ký tự |
| Dữ liệu nhị phân (UTF-8) | 2.953 byte |
Trên thực tế, nội dung càng dài thì mã càng dày ô và càng khó quét khi in nhỏ. Một đường link ngắn hoặc một mã QR động sẽ cho mã thoáng và dễ quét hơn nhiều.
Vì sao mã QR bị che một phần vẫn quét được?
Mã QR dùng thuật toán sửa lỗi Reed–Solomon. Bạn có thể chọn một trong bốn mức:
| Mức | Khôi phục được khoảng | Khi nào dùng |
|---|---|---|
| L (Low) | 7% dữ liệu | Màn hình, môi trường sạch |
| M (Medium) | 15% dữ liệu | Mặc định cho đa số trường hợp |
| Q (Quartile) | 25% dữ liệu | In ấn ngoài trời, dễ trầy xước |
| H (High) | 30% dữ liệu | Có chèn logo giữa mã |
Nhờ đó bạn có thể đặt logo vào giữa mã QR mà vẫn quét được, miễn là chọn mức H và logo không quá lớn.
Mã QR dùng để làm gì?
Mã QR có thể chứa nhiều loại nội dung, mỗi loại khiến điện thoại làm một việc khác nhau khi quét:
- Mở trang web: mã QR link cho website, trang bán hàng, khảo sát.
- Kết nối WiFi: khách quét là vào mạng, không cần gõ mật khẩu. Xem hướng dẫn tạo mã QR WiFi.
- Chuyển khoản ngân hàng: mã VietQR điền sẵn số tài khoản, số tiền và nội dung.
- Lưu danh bạ: mã QR vCard trên danh thiếp.
- Gọi điện, nhắn tin, gửi email, mở Zalo hoặc WhatsApp.
- Chỉ đường: mã QR vị trí mở Google Maps.
- Mở trang mạng xã hội, tải ứng dụng, thêm sự kiện vào lịch.
Mã QR có an toàn không?
Bản thân mã QR chỉ là cách lưu dữ liệu, không chứa virus. Rủi ro nằm ở đường link bên trong: kẻ gian có thể dán đè mã QR giả lên mã thật ở bãi xe, cây ATM hay quán ăn để dẫn bạn tới trang lừa đảo. Hãy luôn đọc địa chỉ trang hiện ra trước khi bấm mở, đặc biệt khi được yêu cầu đăng nhập hay thanh toán. Xem thêm cách quét mã QR an toàn.
Tự tạo mã QR trong 1 phút
- Mở trình tạo mã QR miễn phí.
- Chọn loại mã: link, WiFi, chuyển khoản, vCard...
- Nhập nội dung, đổi màu, chọn khung và chèn logo nếu muốn.
- Tải về dạng PNG để dùng trên web hoặc SVG để in sắc nét.
Trước khi in số lượng lớn, đừng quên đọc các mẹo in mã QR để luôn quét được.